The Walking Dead : ความเป็นมนุษย์ที่ผิดเพี้ยน

The Walking Dead : ความเป็นมนุษย์ที่ผิดเพี้ยน

            The Walking Dead ในตอนนี้เป็นมากกว่าซีรีส์ที่เล่าเรื่องซอมบี้ไปเสียแล้ว ด้วยปัจจัย 4 อย่างที่น่าสนใจในการทำความเข้าใจเกี่ยวกับโลกในสภาพโกลาหลและการเอาตัวรอดของเหล่าตัวละคร อันประกอบไปด้วยสภาพสังคม การเข่นฆ่า ผู้นำ และภาวะความเป็นมนุษย์ที่แท้จริง

           Zombie Apocalypse หายนะแห่งความโกลาหล

           “ซีรีส์ The Walking Dead เป็นภาพสะท้อนทางเดินต่อไปในศตวรรษที่ 21 ได้ดีอีกทางหนึ่ง เป็นดิสโทเปียที่น่าสะพรึงกลัว ปราศจากกฎหมาย สถาบันทางสังคม และระบบเศรษฐกิจใดๆ ถ้ามองจากมุมพุทธศาสนาก็คล้ายๆ กับสภาพ ‘มิคสัญญี’ ถ้ากล่าวจากมุมปรัชญาการเมือง ก็น่าจะเป็นภาพจำลองของชีวิตในสภาพธรรมชาติที่ Thomas Hobbes เคยเขียนไว้ใน Leviathan (1651) ที่มนุษย์ตกอยู่ในสภาพ ‘สงครามระหว่างทุกคนกับทุกคน’ และชีวิตก็ถูกบั่นทอนให้อยู่ในสภาพ ‘โดดเดี่ยว ยากจน โสโครก โหดเหี้ยม และสั้น’  อันที่จริงสภาพในศตวรรษที่ 21 ก็เลวร้ายไม่แพ้กัน

          ข้อความด้านบนเป็นบางส่วนในงานปาฐกถา ป๋วย อึ๊งภากรณ์ เมื่อ 9 มี.ค. 2558 ที่คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยมีช่วงหนึ่งที่ ศ.ดร.ชัยวัฒน์ สถาอานันท์ นักวิชาการด้านสันติวิธี ได้กล่าว ถึงความเลวร้ายที่ใกล้เคียงระหว่างเรื่องจริงกับสิ่งที่เกิดใน The Walking Dead (อ้างอิง prachatai.com/journal/2015/03/58293

            ท่ามกลาง ‘สงครามระหว่างทุกคนกับทุกคน’ ตัวละครและสังคมถูกประกอบขึ้นจากโครงสร้างอันบิดเบี้ยวที่เผยอีกด้านหนึ่งของมนุษย์ ซึ่งอาจไม่แตกต่างจากซอมบี้ไร้วิญญาณที่ต้องการเพียงกัดกินสิ่งมีชีวิต อย่างไรก็ตาม ‘ซอมบี้คือสิ่งน่ารังเกียจ’ ที่มนุษย์ไม่ต้องการเป็น สังเกตได้จากตัวละครหลายตัวยอมตายในขณะเป็นมนุษย์ ก่อนที่จะกลายร่างเป็นซอมบี้

            ข้อความหนึ่งจากคอลัมน์ ‘หนัง ชวน เชื่อ’ ตีพิมพ์ในหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ ฉบับ 4 สิงหาคม 2559 ของนักวิจารณ์ภาพยนตร์ที่มักวิเคราะห์หนังผ่านรูปแบบความคิดเชิงโครงสร้างสังคม ‘ณัฐกร เวียงอินทร์’  ได้กล่าวถึงสภาพความผิดเพี้ยนของการกลายเป็นซอมบี้ไว้ว่า “เอกสิทธิ์ของการฟื้นคืนชีพแล้ว ดีงามเหนือกว่า มนุษย์ ดูเหมือนจะเป็นอภิสิทธิ์ของ ‘พระเยซู’ เพียงผู้เดียว แต่หากเกิดขึ้นกับมนุษย์ด้วยกัน กลายเป็นความผิดปกติ ผิดเพี้ยน นำมาซึ่งจุดจบของโลก ความหลอนในจุดนี้คือ เสน่ห์ที่ทำให้หนังหายนะแบบ Zombie Apocalypse กลายเป็นหนังที่ถูกสร้างออกมาหลากหลายรูปแบบ และถูกดัดแปลงให้เข้ากับวัฒนธรรม
ของประเทศนั้นๆ ได้อย่างน่าสนใจ”

            ถึงจะแปลกใจอยู่เล็กๆ กับเสน่ห์ในความหลอนดังที่ณัฐกรได้ว่าไว้ แต่ความสำเร็จของ The Walking Dead คือตัวอย่าง ‘ความหลอน’ ที่เดินทางมายาวนานหลายซีซั่น และยังมีคนติดหนึบกันให้เพียบ 

 

อำนาจของการฆ่า 

             จากการพูดคุยกับณัฐกร เขานำเสนอประเด็นความตายได้อย่างน่าสนใจว่า

            “ขนบของซีรีส์ ไม่ว่าจะเป็น Game of Thrones หรือ The Walking Dead มีสิ่งหนึ่งที่มีไม่เหมือนหนัง นั่นคือ การมีหลายตอน หลายซีซั่น เพราะเขาต้องการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างผู้ชมกับตัวละคร และสิ่งที่กระชากอารมณ์ร่วมของผู้ชมได้ดีที่สุดคือ ‘ความตายของตัวละคร’ โดยเฉพาะความตายที่คาดไม่ถึง สังเกตได้ว่า ตอนที่คนพูดถึงกันมากๆ มักจะมีตัวละครสำคัญตาย”

            แต่ความตายนี้ดูเหมือนจะเป็นการเลือกปฏิบัติ เพราะกลุ่มพระเอกจะตายน่าสงสารมากหน่อย ตัวร้ายจะตายน่าสงสารน้อยหน่อย หรืออาจถึงขั้นยินดีกับความตายของตัวร้ายก็สุดแท้แต่ผู้ชมจะแสดงออกมา  เหตุผลที่เป็นเช่นนี้ ก็เพราะเรื่องเล่าทุกเรื่องต้องการสร้างความชอบธรรมให้กับพระเอก การฆ่าของพระเอกจึงมีเหตุผลเสมอ เพราะในสถานการณ์ที่ไม่มีกฎหมาย สังคมไม่ได้ถูกปกครองด้วยนิติรัฐ ใครจะทำอะไรก็ได้ สิ่งที่เป็นอำนาจคือการฆ่า ซึ่งกลายเป็นอำนาจ (Authority) ทางการเมืองสำคัญในเรื่อง ที่ทุกคนพร้อมจะเกิดภาวะในอนาธิปไตย The Walking Dead จึงมี ‘อำนาจในการฆ่า’ ผ่านความชอบธรรมการเป็นคนดีของกลุ่มพระเอก 

เสน่ห์ผู้นำในโลกซอมบี้

          ต่อจากประเด็นอำนาจในการฆ่าของกลุ่มคนดี ภาพที่เห็นชัดเจนที่สุดคือ ‘ภาวะผู้นำ’ เมื่อการฆ่าดูจะเป็นสิ่งที่ตรงกันข้ามในนามของความดี เราจึงพบเห็นความกระอักกระอ่วนในศีลธรรมของคนดีอยู่เสมอ หลายครั้งที่กลุ่มตัวละครเอกอย่างริค แดริล เกล็น หรือคนอื่นๆ จะแสดงความลังเลและรู้สึกผิดบาปในการฆ่า แต่เมื่อเวลาผ่านไป ความชอบธรรมนั้นจะถูกสร้างขึ้นจากความโหดร้ายของเหล่าศัตรูที่เลวทราม ไร้ความเมตตา กินเนื้อมนุษย์ และป่าเถื่อน

             ณัฐกรเล่าประเด็นนี้อย่างลงลึกอีกว่า “ถ้าเราอธิบายอำนาจ (Authority) ทางการเมือง
ตามนักคิดอย่าง Max Webber อำนาจจะประกอบด้วย เสน่ห์ (Charismatic authority) การสืบทอดอำนาจ (Traditional authority) และตามระบบกฎหมาย (Rational – legal authority) Max Weber เขียนบทความนี้ไว้เมื่อปี 1922 ซึ่งถูกแปลมาเป็นภาษาอังกฤษชื่อว่า ‘The Three Types of Legitimate Rule’

            เสน่ห์ของ The Walking Dead เกิดจากผู้ที่มีทักษะในการอยู่รอด การวางคาแร็คเตอร์
ให้ริคเป็นตำรวจ ก็เพื่อสร้างความเชื่อว่า ตัวละครนี้มีทักษะการต่อสู้และการเอาตัวรอด ซึ่งทักษะการเอาตัวรอดนี้ช่วยเพิ่มเสน่ห์ให้ริคมากทีเดียว หรือในซีซั่นล่าสุดกับสถานะตัวร้ายอย่าง ‘นีแกน’ ที่มีคาแร็คเตอร์จัดจ้านพร้อมกับไม้เบสบอลคู่ใจของเขา อันเป็นอาวุธที่มีไว้สำหรับการฆ่าอย่างโหดเหี้ยม แม้จะดูร้ายกาจน่ากลัว แต่นี่คือเสน่ห์อีกอย่างหนึ่งที่สร้างขึ้นจากทักษะการเอาตัวรอดเป็นสำคัญ ที่นำมาซึ่งอำนาจในโลกของซอมบี้นั่นเอง

ความเป็นมนุษย์ที่ผิดเพี้ยน

          ยิ่งเดินทางมาไกลมากเท่าไร จิตใจตัวละครใน The Walking Dead ยิ่งเพิ่มความน่ากลัวมากขึ้นเท่านั้น การค้นลึกลงไปในภาวะจิตใจมนุษย์ กลายเป็นคำถามที่ถูกตั้งไว้อย่างไร้คำตอบสุดท้ายมากขึ้นทุกที

            “หนังทุกเรื่องที่เจอภาวะโลกแตก ถูกสร้างให้เราตั้งคำถามว่า ธรรมชาติของมนุษย์เราดีจริงหรือไม่”ณัฐกรอธิบาย  
            “ซึ่งถ้าเราย้อนไปอ่านทฤษฎีต่างๆ นักคิดแต่ละคนจะให้คำตอบไม่เหมือนกัน ซึ่งใน The Walking Dead ถ้าเราดูดีๆ จะเห็นได้ว่า มันไม่ได้มีการฟังธงว่าดีหรือเลวทั้งหมด ตัวละครแต่ละตัวต่างมีมโนธรรมบางอย่างที่คอยช่วยเหลือคนอื่น มีการพิสูจน์ว่า ตัวเองเป็นคนดี การค้นหาธรรมชาติมนุษย์เป็นสิ่งที่เรียกกันว่า ‘อภิปรัชญา’ ที่ถกเถียงกันมาเป็นพันปี และยังคงไม่มีคำตอบที่ชัดเจน”

            ทั้งหมดนี้นำมาสู่ประเด็นใหญ่ของเรื่องที่ว่า เรื่องราวทั้งหมดที่เกิดขึ้นไม่ได้พูดถึงเรื่องของซอมบี้เลย แต่หากพูดถึงภาวะอสูรนิยม หรือมนุษย์ในเรื่องที่เดินอยู่ท่ามกลางความตาย หนังไร้ความหวัง ตัวละครต่างเดินไปเรื่อยๆ แล้วค่อยๆ ตายลงไป เป็นโลกไร้ความหวังของกลุ่มคนที่เดินอยู่ท่ามกลางความตายอันรายล้อม แล้วเราจะดูสิ่งไร้ความหวังนี้ไปเพื่ออะไรกัน?

            “The Walking Dead แทบไม่มีความหวังอะไรเหลือเลย คืออยู่เกาะกลุ่มเล็กๆ แล้วค่อยๆ ตายไปทีละคน แต่เราเชื่อว่า สุดท้ายแล้วหนังแบบนี้ย่อมให้ความหวังกับมนุษย์”

            ในความผิดเพี้ยน บิดเบี้ยว ของโลกแห่งซอมบี้ ได้สะท้อนให้เห็นถึงมิติอันหลากหลาย ที่มากกว่าความสนุก มัน และสะใจ แต่อะไรคือความหวังปลายอุโมงค์สำหรับมนุษย์ คงต้องติดตามกันต่อไปกับกลุ่มคนที่เดินท่ามกลางความตายใน The Walking Dead Season 7

           ขอขอบคุณ คุณณัฐกร เวียงอินทร์ ที่ร่วมวิจารณ์และให้ความคิดเห็น และภาพจาก FOX THAI

           ติดตามชม The Walking Dead Season 7 ได้ทางช่อง Fox ไทย โดยสามารถรับชมได้ทาง ทรูวิชั่นส์หมายเลข 246 และ 66 , TOTiptv ช่อง 303 (ระบบเสียงภาษาไทย)

 

Comments

comments

Leave A Reply

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น ช่องที่ต้องการถูกทำเครื่องหมาย *